Beroepsinstituut van Erkende Boekhouders
en Fiscalisten
Wet van 22 april 1999
 
Insolventie van ondernemingen – Boek XX Wetboek Economisch Recht

In 2009 werd voor ondernemingen in moeilijkheden een nieuw wettelijk kader, de wet betreffende de continuïteit van de ondernemingen (WCO), gecreëerd.

In 2013 werd deze wet, na vaststelling van allerlei misbruiken, aangepast en werd ook voorzien in een actieve rol voor de boekhoudkundige beroepsbeoefenaars. In 2016 werd door de drie Instituten van de economische beroepen (BIBF-IBR-IAB) terzake een aanbeveling gepubliceerd over de praktische toepassing van de nieuwe opdrachten van de cijferberoepen.

Sinds 1 mei 2018 is het insolventierecht opgenomen in Boek XX van het Wetboek economisch recht (WER). Dit nieuwe boek van het WER werd ingevoerd via de wet van 11 augustus 2017 betreffende de insolventie van ondernemingen (zie Pacioli n° 453 van 2017) en bevat zowel de wet betreffende de continuïteit van de ondernemingen als de faillissementswet. De wet is wel pas in werking getreden op 1 mei 2018.

Het boek XX onderging daarbij eerst nog de impact van 3 publicaties in het Belgisch Staatsblad van 27 april 2018, nl de wet van 15/04/2018 houdende hervorming van het Ondernemingsrecht ,alsook van twee koninklijke besluiten van 26 april 2018. Het ene KB betreft de titularissen van vrije beroepen - en dus de externe leden van het BIBF, die voortaan betrokken zijn bij insolventieprocedures (KB vrije beroepen). Het andere KB betreft de vastlegging van de bezoldiging van de insolventiefunctionarissen, zoals de curatoren en medecuratoren (KB-honoraria).

A. Vóór 01 mei 2018: Wet betreffende de continuïteit van de ondernemingen (WCO)

A.I. De WCO en de schuldenaar “handelaar”

Sinds 2009 bood de wet betreffende de continuïteit der ondernemingen een zuurstofinjectie voor schuldenaars in moeilijkheden en gaf zij de cijferberoepen bijzondere verantwoordelijkheden

Op dat ogenblik viseerde de WCO enkel de handelaars en landbouwers als “schuldenaars”. De cijferberoepen en de vrije beroepen in het algemeen bleven op dit vlak buiten het toepassingsgebied van de WCO (art.3 en 4 WCO).

A.II De WCO – luik preventie.

Nieuw voor de externe leden BIBF was dat zij in het kader van de preventieve fase, op basis van knipperlichten (zie Pacioli 404) hun cliënten dienden te informeren omtrent de levensvatbaarheid van de onderneming en het bewijs hiervan te bewaren in het permanent dossier.

In het geval de cliënten niet reageren, voorzag de wet in de mogelijkheid om de voorzitter van de rechtbank van koophandel hiervan in kennis en dit zonder dat het een schending van het beroepsgeheim was. De wet voorzag die mogelijkheid echter enkel en alleen voor de externe accountants van het IAB en de bedrijfsrevisoren IBR en niet voor de leden van het BIBF.

A.III. De WCO – luik herstel

Sinds 2013 voorzag de WCO (art.17 §2-5° et 6° WCO) in de fase van de voorbereiding van de aanvraag tot gerechtelijke reorganisatie in twee opdrachten voor de externe leden BIBF, IAB en IBR. De ene had betrekking op het “toezicht” op de jaarrekeningen en de resultatenrekeningen en de andere op de “bijstand” bij de uitwerking van het financieel plan.

Om de opdrachten van de de economische beroepen in het kader van deze wetgevingtoe te lichten en in goede banen te leiden werd er in 2016, in de nasleep van de versie van 2013 van de WCO, een bindende aanbeveling (hier te consulteren) uitgevaardigd door de 3 instituten.

B. Sinds 01 mei 2018 – Boek XX Wetboek Economisch recht

B.I. Uitbreiding van het toepassingsgebied van de insolventieprocedures.

De inwerkingtreding van boek XX op 01 mei 2018 betekende op een aantal vlakken toch een kleine revolutie.

Zo werd het begrip “handelaars” opgenomen in het ruimere begrip van de « ondernemingen ».( Art.I.1,1°WER) .

Bij deze “ondernemingen” horen sinds 01 mei 2018 ook de” titularissen van vrije beroepen” zijnde:

" elke onderneming wiers activiteit er hoofdzakelijk in bestaat om, op onafhankelijke wijze en onder eigen verantwoordelijkheid, intellectuele prestaties te verrichten waarvoor een voorafgaande opleiding en een permanente vorming is vereist en die onderworpen is aan een plichtenleer waarvan de naleving door of krachtens een door de wet aangeduide tuchtrechtelijke instelling kan worden afgedwongen " (artikel I.1.14° WER)

In het licht van artikel I.22.10° WER wordt deze definitie ook toegepast op het nieuwe insolventierecht dat dus voortaan ook toegankelijk is voor vrije beroepen.

B.II. Boek XX en de externe boekhoudkundige beroepsbeoefenaar -

B.II.1. Boek XX – luik preventie

Boek XX verandert niets aan de verplichting van de beroepsbeoefenaar om bij vaststelling van knipperlichten (zie Pacioli 404) de cliënt te informeren. Nieuw is wel dat thans ook de externe boekhouders BIBF de voorzitter van de rechtbank van koophandel kunnen melden dat de cliënt geen gevolg heeft gegeven aan de waarschuwing omtrent de bedreigde continuïteit. (art XX.23 §3 WER).

B.II.2. Boek XX – luik herstel

Dit luik bevat drie aspecten:

-de beroepsbeoefenaar die de cliënt bijstaat

-de beroepsbeoefenaar die zelf schuldenaar is en bijstand nodig heeft

-de beroepsbeoefenaar als mede-insolventiefunctionaris

a) bijstand aan een schuldenaar voor opstart gerechtelijke reorganisatie

Zoals hierboven vermeld, hebben de externe leden BIBF opdrachten toebedeeld gekregen aan de zijde van de schuldenaar in moeilijkheden in het kader van de gerechtelijke reorganisatie. Aan deze opdrachten, opmaak boekhoudkundige staat/resultatenrekening en een begroting, is niets veranderd doch thans spreekt men enkel van een “bijstand” en niet meer van een toezicht. (art. XX.41,§2,5°-6°).

De interintitutenaanbeveling van 2016 blijft van toepassing doch dient gelezen te worden door de bril van boek XX WER. Ter zake werd door de drie instituten een aanvulling gemaakt.

Wij herinneren eraan dat aleer dergelijke opdracht aan te vatten er een opdrachtbrief, een nieuwe of een aanvulling op de bestaande, moet gemaakt worden tussen de boekhouder en de onderneming in moeilijkheden.

b) de beroepsbeoefenaar als schuldenaar in moeilijkheden

Sinds 1 mei 2018 zijn de insolventieprocedures toegankelijk voor de vrije beroepen. De externe leden en stagiairs (natuurlijke personen en rechtspersonen) BIBF kunnen dus een gerechtelijke reorganisatie vragen of de boeken neerleggen.

Bij de opstart van een insolventieprocedure ten aanzien van een boekhouder BIBF zal de rechtbank van koophandel (ondernemingsrechtbank genoemd vanaf 01.11.18) in eerste instantie aan het BIBF vragen om te bevestigen dat betrokken persoon effectief bij het BIBF is ingeschreven en dus valt onder de toepassing van de regels voor de vrije beroepen.

Terzijde moet hier ook opgemerkt worden dat de rechtbanken aan het BIBF advies kunnen vragen over de toepassing van de wet of vragen om bijstand te verlenen bij het zoeken naar een BIBF- insolventiefunctionaris

Impliceert de toepassing van een insolventieprocedure onmiddellijk de administratieve weglating van het tableau of de lijst? Neen, dit moet telkens geval per geval onderzocht worden door de bevoegde Uitvoerende Kamer van Beroep. Natuurlijk zal de rechtskundig assessor ook onderzoeken of het insolventieprobleem al dan niet verband houdt met een inbreuk op de plichtenleer en of er dus eventueel een tuchtrechtelijk vervolging nodig is.

De wetgever heeft in boek XX wel slechts in een aantal gevallen voorzien in de mededeling van een insolventieprocedure of afwikkeling ervan aan de Ordes of Instituten.

Ter zake brengen wij wel op de deontologische verplichting voor de boekhouder BIBF om de bevoegde Uitvoerende Kamer op de hoogte brengen van gerechtelijke procedures die rechtstreeks of onrechtstreeks verband houden met het beroep (artikel 7 Reglement van Plichtenleer) in herinnering.

c) de beroepsbeoefenaar als mede-insolventiefunctionaris

Door de uitbreiding van het toepassingsgebied van het insolventierecht tot de titularissen van vrije beroepen was de wetgever verplicht zich te buigen over hun specifieke statuut. Boek XX van het WER, voorziet in de tussenkomst van een mede-insolventiefunctionaris aan de zijde van de insolventiefunctionaris wanneer de ondernemer/schuldenaar titularis is van een vrij beroep. Zo zal bij het faillissement van een extern boekhouder BIBF er naast de curator een medecurator aangesteld worden.Deze medecurator zal een extern boekhouder BIBF zijn.

Deze mede-insolventiefunctionarissen zijn steeds zelf externe leden BIBF en werden door het BIBF gekozen op basis van de in boek XX (art.XX. 20 en XX.123) opgenomen criteria. Deze lijst werd door het BIBF overgemaakt aan Regsol en kan daar door de rechtbank van koophandel geraadpleegd worden.

-Soorten opdrachten

De mede-insolventiefunctionarissen kunnen verschillende types opdrachten toegewezen krijgen.

In bepaalde gevallen is hun aanstelling als mede-insolventiefunctionaris wettelijk vereist in het kader van een:

oGerechtelijke reorganisatie: bij overdracht van activiteiten in het kader van een gerechtelijke reorganisatie- art. XX. 85 WER.

ofaillissement: aanstelling van een mede-curator aan de zijde van de curator art. XX. 123 WER

Andere gevallen zijn gericht op het nemen van voorlopige maatregelen, waarbij zij aangesteld kunnen worden als:

omede-gerechtsmandataris na vaststelling van grove tekortkomingen met het oog op de continuïteit van de activiteiten– art. XX.30 WER

ovoorlopig bestuurder, die in de plaats treedt van de schuldenaar tijdens de periode van opschorting art. XX 31 WER, met name in geval van aanwijzingen van een faillissement art. XX 32 WER.

-Voorwaarden om mede-insolventiefunctionaris te worden:

Artikel XX.20 WER bepaalt de algemene voorwaarden om insolventiefunctionaris te worden. Bekwaamheid in hun vakgebied, ervaring, onafhankelijkheid, onpartijdigheid en over een BA verzekering beschikken.

Art. XX.123 WER is van toepassing op de medecurator: boven op de algemenevoorwaarden dient de kandidaat medecurator ook bekwaam te zijn in zake vereffeningsprocedures.

Erkende boekhouders(-fiscalisten) die zich kandidaat wensen te stellen om in het kader van deze wetgeving op te treden, kunnen steeds hen kandidatuur indienen via insolv@bibf.be


Laatst gewijzigd op 10/10/2018 16:38:14