Beroepsinstituut van Erkende Boekhouders
en Fiscalisten
Wet van 22 april 1999
 
Nr 53 - 28.04.99 - Weet de fiscus hoeveel aandelen U heeft?

Editie nr 53 van 28 april 1999

Weet de fiscus hoeveel aandelen een aandeelhouder bezit?

    Auteur:
    M. MOREAU
    J. VANOVERBEKE,

    advocaten

Om deze vraag te kunnen beantwoorden, moet voorafgaandelijk een onderscheid gemaakt worden tussen enerzijds aandelen op naam en anderzijds aandelen aan toonder.

Het kapitaal in een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (B.V.B.A.) of in een coöperatieve vennootschap (C.V.) is vertegenwoordigd door aandelen op naam.

Hiervan moet in principe een aandeelhoudersregister bijgehouden worden waarin nauwkeurig wordt vermeld welke persoon hoeveel aandelen in de betrokken vennootschap heeft, wanneer een overdracht van aandelen is gebeurd, voor hoeveel aandelen, aan wie, enz.

Voor de fiscus volstaat het derhalve om het aandeelhoudersregister te raadplegen om te zien wie welke aandelen in zijn bezit heeft.

Het kapitaal van een naamloze vennootschap (N.V.) of van een commanditaire vennootschap op aandelen (C.V.A.) daarentegen kan vertegenwoordigd zijn door aandelen aan toonder. Daartoe is vereist dat de statuten dit uitdrukkelijk voorzien, het kapitaal volledig volgestort is en de aandelen bovendien gedrukt zijn. Dan zijn de aandelen gematerialiseerd in de vorm van papieren titels aan toonder die anoniem zijn en dus niet gekend bij de fiscus.

Zo is het bijvoorbeeld perfect mogelijk dat men onrechtstreeks via een naamloze vennootschap over bijvoorbeeld appartementen en auto’s beschikt zonder dat de fiscus ook maar enig vermoeden kan hebben wie eigenlijk achter de vennootschap zit.

Opdat deze wettelijke voorziene anonimiteit ten volle haar uitwerking zou kunnen hebben, moet men evenwel welbepaalde spelregels volgen. In de praktijk is immers gebleken dat zogenaamd anonieme aandelen niet altijd zo anoniem zijn als de naam wel laat uitschijnen. Onderstaande, veel voorkomende, situatieschetsen zullen dit verduidelijken.

Oprichting van een vennootschap

Wanneer iemand een vennootschap opricht, verschijnt hij als oprichter of minstens als inschrijver en is hij als dusdanig gekend, ook wanneer het aandelen aan toonder betreft.

Wanneer een aandeelhouder op de jaarlijkse algemene vergadering verschijnt met al of een deel van zijn aandelen, is het duidelijk dat hij vrijwillig afstand doet van het anoniem karakter van de aandelen aan toonder.

Bij de neerlegging van de aandelen met het oog op de toelating tot de algemene vergadering wordt de naam en het aantal aandelen waarmee men verschijnt immers genoteerd in een verplicht te houden aanwezigheidsregister.

In de praktijk is het veelal zo dat op elke jaarvergadering de respectieve aandeelhouders slechts één aandeel neerleggen. Op die manier verzekeren ze er zich anderzijds dat ze toch hun zeggenschap op de algemene vergadering kunnen blijven uitoefenen.

Dergelijk systeem kan perfect functioneren wanneer de aandeelhouders dienaangaande duidelijke afspraken maken en er zich wederzijds toe verbinden ook effectief met maar één aandeel naar voor te komen.

Het zou inderdaad een catastrofe betekenen wanneer bijvoorbeeld op een algemene vergadering zou blijken dat één der aandeelhouders, tegen de afspraken in, plots verschijnt met al zijn aandelen en het dienvolgens alleen voor het zeggen zou hebben.

Tip:
Om dergelijke onaangename verrassingen te vermijden, raden wij in de praktijk steeds aan om de desbetreffende aandelen te deponeren bij een derde onafhankelijke persoon. Deze laatste kan de boekhouder zijn of een advocaat. (Zorg er wel voor niet betrokken te raken bij witwaspraktijken !) Om het geheel sluitend te maken, moet deze bovendien de overeenkomst waarin de aandeelhouders de afspraken vastleggen, mee ondertekenen als tussenkomende partij.

Op die manier verbindt ook hij er zich toe de gemaakte afspraken te doen naleven.

In ontvangst nemen van dividenden

Wanneer men op aandelen dividenden ontvangt en deze stelselmatig laat storten op een bankrekening – een al dan niet daartoe specifiek geopende beursrekening – kan de fiscus mogelijkerwijze op het spoor komen van het aandelenbezit.

Dit zou zich met name kunnen voordoen wanneer ter gelegenheid van een bezwaarprocedure in fiscale zaken, de fiscus inzage vraagt van alle bankrekeningen.

Tip:
Om dit te vermijden raden wij steeds aan om de dividenden eerst contant te innen en pas nadien het geld te storten.

Verlaagd tarief in de vennootschapsbelasting

Het normale tarief in de vennootschapsbelasting bedraagt 40,17 %.

Onder welbepaalde voorwaarden evenwel kan een vennootschap met een belastbaar inkomen van minder dan 13.000.000 BEF genieten van een verlaagd opklimmend tarief volgens art. 215 W.I.B. ‘92.

Globaal genomen bedraagt de belasting over 13 miljoen BEF gemiddeld eveneens 40,17 %.

Eén van de voorwaarden opdat de vennootschap effectief van dit verlaagd tarief zou kunnen genieten, is de vereiste dat de aandelen dit het maatschappelijk kapitaal vertegenwoordigen niet voor de helft of meer in het bezit zijn van andere vennootschappen.

De vennootschap moet met andere woorden aantonen dat minstens de helft van de aandelen die het kapitaal vertegenwoordigen in het bezit is van natuurlijke personen.

Het is duidelijk dat op die manier de aandeelhouders een groot deel van hun anonimiteit verliezen in ruil voor de toepassing van het verlaagd tarief.

Investeringsaftrek

De investeringsaftrek is een fiscale stimulans die in het leven is geroepen om nieuwe investeringen aan te moedigen. In grote lijnen komt de stimulans hierop neer dat de vennootschappen een zeker percentage van het bedrag van de gedane investering of, in geval van gespreide investeringsaftrek, van de geboekte afschrijving op de gedane investering, van hun belastbare grondslag in mindering mogen brengen.

Er bestaat zowel een gewone investeringsaftrek die geldt voor alle nieuwe investeringen als een verhoogde investeringsaftrek die special voorbehouden is voor welbepaalde investeringen in de milieuzorg en de energiebesparing.

Voor de verhoogde investeringsaftrek komt iedereen in aanmerking die een investering doet in de welbepaalde categorie van investeringen. De gewone investeringsaftrek daarentegen is enkel en alleen mogelijk voor die vennootschappen waarvan men onder meer kan aantonen dat minstens de helft van de aandelen in het bezit is van natuurlijke personen.

Men wordt met andere woorden gedwongen een keuze te maken tussen ofwel de anonimiteit van de aandeelhouders ofwel het genieten van de investeringsaftrek.

De gespreide investeringsaftrek tenslotte is toegelaten voor alle vennootschappen met minder dan 20 werknemers, dit ongeacht de identiteit van de aandeelhouders.

Verkoop van aandelen aan een vennootschap

Wanneer men zijn aandelen verkoopt aan een vennootschap dan kan de verkoopovereenkomst perfect onderhands gebeuren, dit is tussen partijen, zonder notariële tussenkomst.

In principe zijn dergelijke onderhandse overeenkomsten niet aan derden bekend, althans wanneer partijen niet vrijwillig de desbetreffende overeenkomst zouden neerleggen ter registratie.

Wanneer men evenwel zijn aandelen verkoopt aan een vennootschap, dan moet deze laatste de door haar verrichte aankoopverrichting boeken in haar boekhouding. In de vennootschappen die een dubbele boekhouding voeren, worden belangrijke aandelenparticipaties geboekt op het actief onder de post «financiële vaste activa».

Wanneer de fiscus ooit een grondige fiscale controle bij die vennootschap zou uitvoeren, zou ze in principe kunnen achterhalen van wie de vennootschap die aandelen heeft gekocht. Op vraag van de fiscus moet de vennootschap dan immers de identiteit van de verkoper kenbaar maken.

Tip:
Om dit te vermijden raden wij in de praktijk aan om te werken met portageovereenkomsten die de aandelentransactie laat passeren via een buitenlandse porteur.

Aandeelhoudersovereenkomsten

Aandeelhouders hebben er alle belang bij om onderling concrete afspraken te maken die zij vastleggen in geschreven aandeelhoudersovereenkomsten.

Deze overeenkomsten kunnen ofwel onderhands opgemaakt worden, dit is tussen partijen onderling, dan wel opgenomen worden in de statuten.

Wanneer in dergelijke overeenkomsten namen opgenomen worden, is het duidelijk dat de anonimiteit verloren gaat.

Dit geldt zeker voor de overeenkomsten die in de statuten opgenomen worden alsook voor de onderhandse overeenkomsten die vrijwillig ter registratie aangeboden worden.

Dit kan evengoed het geval zijn bij een niet-geregistreerde onderhandse overeenkomst wanneer de fiscus erop uitkomt of vragen begint te stellen aan één der overeenkomstsluitende partijen.

Twee bestuurders

Met de invoering van de nieuwe Vennootschappenwet van 13 april 1995 is het mogelijk geworden om in de N.V. slechts twee bestuurders aan te stellen. De voorwaarde hiertoe is dat er ook slechts twee aandeelhouders zijn.

Ons lijkt het niet onlogisch om aan te nemen dat in die omstandigheden de fiscus kan te weten komen wie de twee desbetreffende aandeelhouders zijn. Deze zullen immers op een positieve manier moeten aantonen dat zij samen de enige twee aandeelhouders zijn.

Laatst gewijzigd op 11/08/2005 11:35:00
Navigatie
  • TERUG